CÔNG ĐỨC CỦA TỔ TIÊN

                                             VÀ NHỮNG NGÀY LỄ TRUYỀN THỐNG CỦA TỘC HẰNG NĂM

Tộc Nguyễn Văn - Trang Điền nguyên gốc tổ tiên ở huyện Nghi Xuân, tỉnh Nghệ An (nay thuộc Hà Tỉnh). Vào năm 1471 Thủy tổ tộc Nguyễn Văn - Trang Điền tùng chinh Vua Lê Thánh Tông Nam chinh Chiêm Thành, khi hòa bình Người bèn khai khẩn đất hoang hơn 100 mẫu, chia đất lập làng lấy tên là Điền Trang – Vu Gia Trại, địa danh này ngày nay thuộc làng Trang Điền, xã Đại Cường , huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Vùng đất khai phá được, trong đó Người đã góp công đầu, là cơ sở đãm bảo cho đời sống của cộng đồng dân cư làng Trang Điền hơn năm thế kỷ qua. Vào triều Duy Tân đồng dân hưởng ứng cùng với tộc Nguyễn Văn xây dựng mộ to, cao hơn, dựng bia mới, khắc bia minh, trích điền trí tự, hàng năm tổ chức tưởng niệm để ghi nhớ sự nghiệp và công ơn của Người. Thủy Tổ tộc Nguyễn Văn – Trang Điền có công lớn là đã khai khẩn được đất đai tạo điều kiện sinh sống cho cả làng qua nhiều thế hệ, do đó được tôn vinh là Tiền Hiền của làng Trang Điền, có sắc vua phong, trước cách mạng Tháng Tám được phụng tự tại đình làng.

Với tấm lòng hiếu kính và tri ân tiên tổ, với đạo hiếu “Uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây” từ xa xưa tổ tiên của tộc Nguyễn Văn – Trang Điền đã hình thành và cơ bản đã duy trì việc tổ chức 2 ngày lễ truyền thống Tế Xuân – Chạp mã và Tế Thu hằng năm. Để con cháu trong tộc hiểu rõ hơn ý nghĩa 2 ngày lễ trọng đại  này, Hội đồng gia tộc Nguyễn Văn – Trang Điền xin giới thiệu vài nét 2 ngày lễ truyền thống này, như sau:

Trước năm 1964 Lễ Tế Xuân - Chạp mã được tổ chức hằng năm vào ngày 12 tháng 3 âm lịch tại nhà thờ tộc và ngày 13 tháng 3 âm lịch tại các chi, phái của tộc, là dịp để con cháu hướng về tổ tiên, cội nguồn bằng những việc làm cụ thể như: chăm sóc mộ phần, dẫy mã, thắp hương trên mộ, dâng hương tổ tiên tại nhà thờ…Ngày lễ cũng là dịp để gia đình, dòng tộc, con cháu nội ngoại sum họp, gặp nhau để biết được mối quan hệ dòng tộc, bà con, huyết thống, thăm hỏi nhân ngày lễ trọng đại này. Những ngôi mộ được con cháu dọn sạch sẽ, đắp đất mới, việc dâng hương ông bà, tổ tiên đó cũng là những tâm đức của người đang sống, đối với người đã khuất, nhằm thể hiện lòng thành kính và tri ân ông bà tổ tiên. Sau ngày Miền Nam giải phóng năm 1975, do trước đây chiến tranh kéo dài anh, chị, em, con cháu lưu lạc định cư nhiều nơi, tộc Nguyễn Văn – Trang Điền không tổ chức được Lễ Tế Xuân – Chạp mã truyền thống hàng năm tại nhà thờ tộc, chỉ tổ chức tại chi, phái hằng năm vào ngày 12 tháng 3 âm lịch. Theo nguyện vọng của anh, chị, em, con cháu nội, ngoại, dâu, rể nhân dịp khánh thành nhà thờ tộc năm Mậu Tý (2008),  Hội đồng gia tộc Nguyễn Văn – Trang Điền quyết định: bắt đầu từ năm 2010 (năm Canh Dần) Hội đồng gia tộc tổ chức Lễ Tế Xuân – Chạp mã 5 năm 1 lần, vào ngày 10 tháng 3 âm lịch, tại nhà thờ tộc Nguyễn Văn, thôn Trang Điền. Ngày lễ truyền thống này còn là ngày hội của anh, chị, em, con cháu nội, ngoại, dâu, rể của tộc Nguyễn Văn - Trang Điền đang sinh sống và công tác trên mọi miền đất nước.   

Từ xa xưa Tế Thu là ngày giỗ Tổ của dòng tộc Nguyễn Văn - Trang Điền được tổ chức hằng năm vào ngày 20 tháng 8 âm lịch. Lễ tế bắt đầu từ chiều ngày 19 tháng 8 âm lịch gọi là “tiên thường” (tế cáo), sang ngày 20 tháng 8 âm lịch là lễ “tế chính”. Ngày giỗ Tổ tất cả con cháu, nội, ngoại xa gần lệ thường đều nhớ ngày giỗ Tổ về dự.       

Kinh phí tổ chức lễ Tế Xuân – Chạp mã và Tế Thu bà con, cô bác, anh, chị, em, con, cháu nội ngoại những người đã có vợ có chồng được coi là đã trưởng thành đều có trách nhiệm tham gia. Con cháu trai đóng góp theo mức của Hội đồng gia tộc quy định, con cháu gái, cháu ngoại cúng theo lòng thành tâm của mình, con cháu trai làm ăn, công tác ở xa không quy định mức đóng góp cụ thể, nhưng thường đóng góp nhiều hơn để tỏ lòng thành kính, tri ân tổ tiên đã phù hộ con cháu xa quê hương ăn nên, làm ra. Sau khi cúng tế xong bà con, cô bác, nội ngoại dự tiệc, chuyện trò, ca hát, vui vẻ.

Với truyền thống văn hóa “thờ cúng tổ tiên”, với đạo lý “uống nước nhớ nguồn” lễ  Tế Xuân – Chạp mã và lễ Tế Thu là dịp để con cháu tỏ lòng biết ơn, hiếu kính của con cháu đối với công ơn các bậc sinh thành, là một hình thức tín ngưỡng mang tính tâm linh thể hiện rõ nét truyền thống tốt đẹp đã tồn tại qua nhiều thế hệ, trong đời sống tâm linh của người Việt nói chung, dòng  tộc Nguyễn Văn – Trang điền nói riêng. Nghi lễ này, ở một khía cạnh nào đó, nó chính là một di sản văn hoá phi vật thể được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và được phát huy bản sắc tốt đẹp qua nhiều thế hệ.

“Xuân Thu nhị kỳ” là, những ngày truyền thống của tộc gắn liền với đạo đức, bổn phận của con cháu tưởng nhớ công lao của tổ tiên, những người đi trước, để con cháu có dịp báo hiếu, trả nghĩa, gọi là đền đáp công ơn sinh thành, tạo dựng của tổ tiên. Những ngày lễ truyền thống hằng năm này còn mang ý nghĩa cội nguồn, nhắc chúng ta không quên hướng về quê cha, đất tổ, là tài sản vô giá đối với mỗi con người chúng ta, nhất là đối với những người xa quê hương.  

Đối với tộc Nguyễn Văn – Trang Điền mối quan hệ huyết thống, thân tộc vô cùng quan trọng. Dù ở đâu, đi xa hay gần, dù ở trong nước hay ở nước ngoài mỗi người đều luôn có ý thức về cội nguồn, tổ tiên, dòng họ, là bản sắc văn hóa tốt đẹp mà mỗi chúng ta đều phải có trách nhiệm gìn giữ và phát huy./.

                                                                Người viết: Nguyễn Văn Huyên

                                                      Chủ tịch HĐGT Nguyễn Văn – Trang Điền